Bwriad y tudalen hwn yw rhoi arweiniad i rieni a gwarcheidwaid sydd efallai’n poeni am blentyn neu rywun ifanc sy’n chwarae â thanau neu yn eu cynnau.

Dylai rhieni a gwarcheidwaid sydd â phryderon am ymddygiad plant sy’n cynnau tanau ddilyn y cyngor yn y llyfryn hwn

Yn gyntaf, peidiwch â dychryn yn ormodol – mae’n ddigon naturiol i blentyn fod yn chwilfrydig am dân.

DARLLENWCH Y CYNGOR PWYSIG HWN!

• Gwnewch yn siŵr fod tanwyr a matsis a gedwir yn y cartref yn cael eu cadw allan o olwg a chyrraedd plant a phobl ifanc.
• Peidiwch byth â gadael plant ar eu pennau eu hunain yn y tŷ, hyd yn oed am gyfnodau byr.
• Chwiliwch am danwyr a/neu fatsis mewn dillad, ystafelloedd gwely a bagiau ysgol.
• Chwiliwch yn gyson am arwyddion o gynnau tân fel ôl llosgi ar garpedi, gwelyau a dodrefn – yn arbennig yn eu hystafell wely.
• Esboniwch nad tegan yw tân, ond teclyn i oedolion ei ddefnyddio.  Dim ond oedolion ddylai ei ddefnyddio am ei fod yn beryglus.  Siaradwch am y ffyrdd mae oedolion yn defnyddio tân, fel i goginio, canhwyllau ac i gadw’n dwym.
• Esboniwch sut mae tanau’n gallu brifo a lladd.
• Peidiwch â chadw hylif fflamadwy yn y tŷ a chadwch dai allan, siediau gardd a garejys wedi’u cloi i gadw plant a phobl ifanc rhag cael gafael ar hylif y mae’n bosib eu rhoi ar dân.
• Gwnewch yn siŵr fod larymau mwg sy’n gweithio wedi’u gosod yn y cartref.  Mae’n gall rhoi un ym mhob ystafell ac eithrio’r gegin a’r ystafell ymolchi.  Mae o leiaf un larwm mwg ar bob lefel o’r tŷ’n hanfodol.
• Rhowch brawf ar y larymau mwg bob wythnos trwy wasgu’r botwm prawf.  Cadwch nhw i weithio trwy dynnu llwch oddi arnyn nhw neu roi trwyn y sugnwr llwch dros y synhwyrydd yn ystod eich prawf wythnosol.
• Gwnewch gynllun diogelwch tân yn y cartref gyda’ch teulu a’i ymarfer (ceir manylion am ble i gael gwybodaeth am ddiogelwch tân yng nghefn y tudalen hwn)

Os digwydd tân, rhybuddiwch weddill y teulu ac EWCH ALLAN, ARHOSWCH ALLAN, A GALW’R Y GWASANAETH TÂN!

Beth yw’r arwyddion?

Dylech chi ddod yn ymwybodol yn weddol gyflym os yw’ch plentyn yn chwarae â thân o hyd.

Cadwch lygad allan am dyllau llosg bach mewn carpedi, papur wedi’i losgi yn y sinc neu’r basgedi sbwriel.

Gall matsis a thaniwr fod wedi’u cuddio yn eu cypyrddau, droriau, o dan y gwely neu efallai eu bod yn gwybod yn union ble i ddod o hyd i’ch rhai chi hyd yn oed os ydych chi’n meddwl eich bod wedi’u cuddio.

Gall y bydd eich plentyn yn sôn am ei ddiddordeb mawr mewn tân.

Gallech chi gael tân heb wybod beth oedd yr achos.

Pam mae plant yn dechrau tanau?

Mae plant a phobl ifanc yn dechrau chwarae â thân am resymau amrywiol, o chwilfrydedd naturiol i geisio sylw neu alwad am help.

Heb help ac arweiniad, gall cynnau tanau gynyddu ac arwain at ganlyniadau mwy difrifol fel anaf personol difrifol a difrod i gartrefi, ysgolion ac eiddo arall.

Mae angen cydnabod yr ymddygiad hwn a mynd i’r afael ag ef yn briodol er mwyn ei gwneud yn llai tebyg o ddigwydd eto.

Beth ddylech ei wneud os ydych yn amau bod eich plentyn yn chwarae â thân?

Ystyriwch yr hyn ydych chi’ch hunain yn ei wneud a sut y gallai hyn ddylanwadu ar ymddygiad y plant a’r bobl ifanc rydych yn gyfrifol amdanyn nhw.

Dilynwch y cyngor yn y daflen hon, gallech ei gwneud yn llai tebyg y bydd eich plentyn yn dechrau tân dinistriol.

Os ydych chi’n meddwl bod y broblem yn ddifrifol neu os ydych chi’n teimlo bod angen help arnoch i fynd i’r afael â hi, gallwch ein ffonio.

Mae Cynllun Ymyrraeth y Rhai sy’n Cynnau Tanau gan Wasanaeth Tân ac Achub De Cymru.

Cynllun Ymyrraeth Cynnau Tanau (FIS)

Mae’r Cynllun hwn yn cynnig help gan Bersonél y Gwasanaeth Tân sydd wedi’u hyfforddi’n benodol i weithio gyda phlant a phobl ifanc sydd wedi dangos diddordeb mewn tân sy’n peri gofid.

Mae’r Cynllun yn darparu ar gyfer plant a phobl ifanc o unrhyw oedran.

Beth mae’r Cynllun yn ei wneud?

Mae’r cynllun yn cynnig rhaglenni gwahanol o addysg a chyngor i blant, pobl ifanc a’u teuluoedd neu unrhyw asiantaeth sydd efallai’n gysylltiedig.

Mae’r rhaglenni’n cynnwys Ymweliad â’r Cartref, rhaglen SAFE (4 sesiwn fel arfer) a rhaglen FIRESAFE (10 sesiwn).  Fel arfer mae pobl ifanc sydd wedi’u dal am losgi bwriadol yn dilyn y rhaglen hwy; fodd bynnag, nod y cynllun yw helpu atal pobl ifanc rhag eu cael eu hunain yn y sefyllfa hon.  Fel arfer, cynhelir y sesiynau ar gyfer rhaglenni SAFE a FIRESAFE mewn Gorsaf Dân ac maent yn para am ryw awr.

Os hoffech chi fwy o wybodaeth am y Cynllun a’r rhaglenni sydd ar gynnig, cysylltwch â ni ar:

Ffon:  01443 232407/416/436 
E-bost:  fis@southwales-fire.gov.uk

Cynllun Ymyrraeth Cynnau Tanau
Adran Diogelwch Cymunedol
Gwasanaeth Tân ac Achub De Cymru
Parc Busnes Fforest View
Llantrisant
Pontyclun
CF72 8LX