Beth yw Asesiad Risgiau Tân?

Rhaid i gyflogwyr a phobl hunangyflogedig gynnal, neu benodi person cymwys i gynnal, asesiad risgiau tân addas a digonol o’r risgiau tân i’w cyflogeion ac i eraill y gallai tân effeithio ar eu gwaith neu eu busnes. Rhaid i’r rheiny sy’n cyflogi pump neu fwy o weithwyr gadw cofnod ffurfiol o unrhyw ganfyddiadau arwyddocaol a’r mesurau lliniaru sydd wedi eu cymryd, neu y mae angen eu cymryd. (Gweler isod am fanylion o’r termau a amlygwyd uchod.)

Pwy sy’n ‘berson cyfrifol’?

Y ‘person cyfrifol’ fydd yn gyfrifol am gydymffurfio â’r Gorchymyn Diogelwch Tân. Mewn gweithle, bydd hyn yn golygu’r cyflogwr ac unrhyw berson arall a all fod â rheolaeth dros unrhyw ran o’r adeilad, e.e. y deiliad neu’r perchennog. Ym mhob adeilad arall y person neu’r bobl sy’n rheoli’r safle fydd yn gyfrifol. Os oes mwy nag un person cyfrifol mewn unrhyw fath o adeilad, rhaid iddynt i gyd gymryd pob cam rhesymol i gydweithio â’i gilydd.

Os chi yw’r person cyfrifol rhaid i chi gynnal asesiad risgiau tân sy’n canolbwyntio ar ddiogelwch pob ‘person perthnasol’ os digwydd tân. Dylai roi sylw arbennig i’r rheiny a all fod mewn perygl arbennig, fel pobl anabl a’r rheiny sydd ag anghenion arbennig, a rhaid i’r asesiad gynnwys ystyriaeth o unrhyw sylweddau peryglus a allai fod ar y safle. Bydd eich asesiad risgiau tân yn eich helpu i nodi’r risgiau a all gael eu dileu neu eu lleihau ac i benderfynu natur a chwmpas rhagofalon tân cyffredinol y mae angen i chi eu rhoi ar waith i amddiffyn pobl rhag y risgiau tân sy’n weddill.

Os ydych yn cyflogi pump neu ragor o bobl rhaid i chi gofnodi canfyddiadau arwyddocaol yr asesiad.

Beth yw Asesiad Risgiau Tân?

Rhaid i gyflogwyr a phobl hunangyflogedig gynnal, neu benodi person cymwys i gynnal, asesiad risgiau tân addas a digonol o’r risgiau tân i’w cyflogeion ac i eraill y gallai tân effeithio ar eu gwaith neu eu busnes. Rhaid i’r rheiny sy’n cyflogi pump neu fwy o weithwyr gadw cofnod ffurfiol o unrhyw ganfyddiadau arwyddocaol a’r mesurau lliniaru sydd wedi eu cymryd, neu y mae angen eu cymryd. (Gweler isod am fanylion o’r termau a amlygwyd uchod.)

Pwy sy’n berson cymwys?

Nid oes angen i’r person cymwys neu’r aseswr risgiau tân feddu ar unrhyw gymwysterau academaidd penodol ond dylai:

• ddeall y ddeddfwriaeth diogelwch tân berthnasol;
• meddu ar addysg, hyfforddiant, gwybodaeth a phrofiad priodol am egwyddorion diogelwch tân;
• meddu ar ddealltwriaeth o ddatblygu tân ac ymddygiad pobl pan ddigwydd tân;
• deall peryglon tân a’r risgiau a’r ffactorau perthnasol sy’n gysylltiedig â phobl mewn adeiladau a allai fod mewn perygl arbennig yn y fath o adeiladau dan sylw; a
• bod wedi cael hyfforddiant a /neu brofiad priodol o gynnal asesiadau risgiau tân.

Beth ydych chi’n ei feddwl wrth addas a digonol?

Er nad yw’r ddeddfwriaeth yn diffinio addas a digonol, ystyrir yn gyffredinol y dylai asesiad risgiau gynnwys y canlynol:

1. Nodi’r risgiau tân sy’n deillio o waith neu sy’n gysylltiedig ag ef:

Dylid rhoi sylw i’r pethau a allai gynnau tân, ffynonellau tanwydd a phrosesau gwaith.

2. Nodi lleoliad pobl sydd mewn perygl arbennig os digwydd tân:

Bydd angen nodi’r mannau lle bydd pobl yn eu mynychu, p’un ai’n gyflogeion, cwsmeriaid, contractwyr allanol ac ati.

3. Gwerthuso’r risgiau:

• Ydy’r mesurau diogelwch tân presennol yn yr adeilad yn ddigonol?
• Ydy’r ffynonellau tanwydd a’r pethau a allai gynnau tân yn cael eu rheoli? • Oes dulliau digonol ar gyfer canfod tân a rhoi rhybudd?
• Oes diangfeydd digonol o bob rhan o’r adeilad os bydd tân?
• A ddarparwyd offer ymladd tân digonol a phriodol, ac ydynt wedi’u gosod mewn lleoedd addas?
• Oes cyfundrefn brofi a chynnal a chadw ddigonol ar waith ar gyfer rhagofalon tân o fewn yr adeilad?
• Ydy’r cyflogeion wedi cael hyfforddiant digonol am weithdrefnau diogelwch tân o fewn yr adeilad a sut i ddefnyddio offer ymladd tân?

4. Nodi’r canfyddiadau a’r camau a gymerwyd:

Paratowch gynllun argyfwng, a rhowch wybodaeth, cyfarwyddyd a hyfforddiant am ragofalon tân i gyflogeion.

5. Adolygu’r asesiad yn gyson:

Yn gyffredinol, dylai’r dyddiad adolygu fod blwyddyn ar ôl cwblhau’r asesiad risgiau, ond efallai y bydd angen gosod dyddiad cynharach, yn ddibynnol ar y math o adeilad, y prosesau sy’n cael eu cynnal, ac ati.

Disgwylir i gyflogwyr a phobl hunangyflogedig gymryd camau rhesymol i’w helpu eu hunain i nodi risgiau tân, e.e. trwy edrych ar ffynonellau priodol o wybodaeth fel deddfwriaeth, a chodau ymarfer neu drwy gyfeirio at unigolyn cymwys.

Ar gyfer safleoedd bach lle ceir ond ychydig o beryglon neu beryglon syml, gall asesiad risgiau tân addas a digonol fod yn broses syml iawn.

Mewn llawer o achosion canolradd bydd angen i’r asesiad risgiau tân fod yn fwy trylwyr. Efallai bydd angen cyngor arbenigol mewn rhai rhannau o’r asesiad er enghraifft mewn adeilad cymhleth iawn.

Bydd angen yr asesiadau risgiau tân mwyaf datblygedig a thrylwyr ar safleoedd mawr a chymhleth yn enwedig lle bo atebion peirianneg tân wedi eu datblygu i oresgyn problemau diogelwch tân anodd.

Rhaid i asesiadau risgiau tân ystyried hefyd bawb y gall y gwaith effeithio arnynt, p’un ydynt yn gyflogeion, neu bobl eraill fel contractwyr sy’n gweithio ar y safle neu aelodau o’r cyhoedd. Dylid rhoi sylw arbennig i’r unigolion hynny sy’n agored iawn i niwed fel pobl ifanc, yr henoed neu bobl ag anableddau.

Beth yw canfyddiadau arwyddocaol?

Dylai canfyddiadau arwyddocaol gynnwys:

• y peryglon sylweddol a nodwyd yn yr asesiad. Hynny yw, y peryglon hynny a allai beri risg difrifol i weithwyr neu i bobl eraill y gallai’r gweithgareddau gwaith effeithio arnynt o’u peidio â rheoli’n gywir;
• y mesurau rheoli sydd eisoes ar waith ac i ba raddau maen nhw’n rheoli’r risgiau (nid oes angen i’r rhain ailadrodd manylion o fesurau a ddisgrifir yn llawnach mewn llawlyfrau gwaith ac ati ond gallent gyfeirio atynt);
• y boblogaeth y gallai’r risgiau neu beryglon sylweddol hyn effeithio arnynt, gan gynnwys unrhyw grwpiau o gyflogeion sydd mewn perygl arbennig