Cwestiynau a holir yn aml parthed materion sy'n ymwneud ag anabledd 

Pwy sy’n gyfreithiol gyfrifol am helpu pobl anabl i adael adeilad os bydd tân?

Y ‘person cyfrifol’, yn ôl diffiniad y Gorchymyn, sy’n gyfrifol am sicrhau y cydymffurfir yn llawn â darpariaethau’r Gorchymyn uchod, gan gynnwys cwblhau asesiad risg tân. Dylai’r asesiad hwn nodi’r holl bobl sy’n debygol o fod yn yr adeilad, gan gynnwys pobl ag anableddau.

Mae’r paragraffau canlynol wedi’u dethol o ddogfen gyfarwyddyd y Llywodraeth ar ffyrdd o ddianc ar gyfer pobl anabl.

1.1 Trosolwg Cyfreithiol

Rôl y Gwasanaeth Tân ac Achub o ran gwacáu adeilad oherwydd tân yw sicrhau os bydd tân bod y ffyrdd o ddianc a’r mesurau diogelwch tân cysylltiedig sydd wedi’u darparu ar gyfer yr holl bobl sydd yn yr adeilad yn ddigonol a rhesymol, gan ystyried amgylchiadau pob achos gwahanol. Yn unol â deddfwriaeth diogelwch tân gyfredol cyfrifoldeb y person(au) sy’n gyfrifol am yr adeilad yw darparu asesiad risg ar gyfer diogelwch tân sy’n cynnwys cynllun gwacáu mewn argyfwng ar gyfer pawb sy’n debygol o fod yn yr adeilad, gan gynnwys pobl anabl, a sut bydd y cynllun yn cael ei weithredu.

Ni ddylai cynllun gwacáu o’r fath ddibynnu ar ymyrraeth y Gwasanaeth Tân ac Achub er mwyn iddo weithio. Os bydd nifer o sefydliadau mewn adeilad, gall fod yn gyfrifoldeb ar nifer o bobl o bob sefydliad sydd yn yr adeilad a gyda pherchnogion yr adeilad. Mae’n bwysig eu bod yn cydweithredu a chydlynu eu cynlluniau gwacáu’r adeilad gyda’i gilydd. Fe allai hyn achosi problem yn arbennig o fewn adeiladau sydd â nifer o sefydliadau gwahanol ynddynt gan fod angen cydlynu cynlluniau a strategaethau dianc o un pwynt canolog.

Nid yw Deddf Gwahaniaethu ar sail Anabledd 1995 (DGA) yn newid unrhyw un o’r gofynion hyn: mae’n sail i ddeddfwriaeth diogelwch tân gyfredol Cymru a Lloegr - Gorchymyn Diwygio Rheoleiddio (Diogelwch Tân) 2005 - drwy ei gwneud hi’n ofynnol i gyflogwyr a sefydliadau sy’n darparu gwasanaethau i’r cyhoedd gymryd cyfrifoldeb dros sicrhau bod pawb, gan gynnwys pobl anabl, yn gallu gadael yr adeilad y maent yn ei reoli yn ddiogel os bydd tân.

  Gellir lawrlwytho’r ddogfen gyfarwyddyd yn rhad ac am ddim o’r ddolen isod: Communities and Local Government

Beth yw lloches i’r anabl?

Mae llochesi yn ardaloedd cymharol ddiogel i aros ynddynt am ychydig o amser nes bod rheolwyr yr adeilad yn gallu cydlynu strategaeth dianc effeithiol. Nid ydynt yn ardaloedd y dylid gadael pobl anabl ar eu pennau eu hunain ynddynt am amser amhenodol hyd nes iddynt gael eu hachub gan y gwasanaeth tân ac achub, neu nes i’r tân gael ei ddiffodd. Yn dibynnu ar y cynllun ac i ba raddau mae’r elfennau yn gallu gwrthsefyll tân, fe allai lloches fod yn gyntedd, coridor, rhan o ardal gyhoeddus neu risiau. Fe allai hefyd fod yn ardal agored fel balconi neu leoliad tebyg, sydd wedi’i ddiogelu’n ddigonol (neu’n anghysbell) rhag unrhyw risg tân ac sydd â ffordd o ddianc ohono a ffordd o gyfathrebu. Pan fydd llochesi yn cael eu darparu, fe ddylent fod o fewn strwythur sy’n gallu gwrthsefyll tân, sydd â ffordd ddiogel o ddianc sy’n arwain at fan sy’n hollol ddiogel a dylid ond ei ddefnyddio ar y cyd â threfniadau achub rheolaeth effeithiol.

Beth sy'n rhaid i mi ei wneud yn fy adeilad i gynorthwyo pobl anabl ac i gydymffurfio â’r ddeddfwriaeth berthnasol?

O dan y Ddeddf Gwahaniaethu ar sail Anabledd, os yw pobl anabl yn debygol o ddefnyddio’r gwasanaeth (neu’r adeilad) sy’n cael ei ddarparu gennych, yna mae’n rhaid i chi ragweld unrhyw addasiadau rhesymol a fyddai’n gwneud hynny yn haws. Mae’r Ddeddf Gwahaniaethu ar sail Anabledd yn cynnwys y cysyniad o ‘addasiadau rhesymol’ ac fe ellir trosglwyddo hyn i gyfraith diogelwch tân. Gall olygu gwahanol bethau mewn gwahanol amgylchiadau. I fusnes bach fe allai gael ei ystyried yn rhesymol eu bod yn darparu canllaw mewn lliwiau cyferbyniol er mwyn helpu pobl â nam ar eu golwg i ddilyn llwybr dianc yn haws. Fodd bynnag, fe allai fod yn afresymol disgwyl i’r un busnes hefyd osod system larwm llais drud.  Fe allai ‘addasiadau rhesymol’ ar gyfer busnes neu sefydliad mawr fod yn llawer mwy sylweddol.

Os bydd pobl anabl yn eich adeilad mae’n rhaid i chi hefyd ddarparu ffordd ddiogel iddynt adael yr adeilad os bydd tân. Dylech chi a’ch staff fod yn ymwybodol y gallai pobl anabl beidio ag ymateb, neu ymateb yn wahanol, i rybudd tân neu dân. Dylech roi ystyriaeth debyg i eraill ag anghenion arbennig megis rheini â phlant ifanc a phobl hŷn. Mewn adeilad â chynllun syml, gall defnyddio synnwyr cyffredin, fel cynnig i helpu arwain rhywun dall neu rywun hŷn i lawr y grisiau fod yn ddigon. Mewn adeiladau mwy cymhleth, bydd angen cynlluniau a gweithdrefnau mwy manwl, gyda staff wedi derbyn hyfforddiant yn cyflawni dyletswyddau penodol. Mewn adeilad cymhleth, efallai y byddwch am gysylltu ag ymgynghorydd proffesiynol neu dderbyn cyngor oddi wrth sefydliadau yn ymwneud ag anableddau.

  Gellir lawrlwytho’r ddogfen gyfarwyddyd yn rhad ac am ddim o’r ddolen isod: Communities and Local Government

Beth yw Cynllun Gwacáu mewn Argyfwng Personol?

Os oes pobl ag anghenion arbennig yn defnyddio neu’n gweithio yn yr adeilad, dylid trafod eu hanghenion, lle bo hynny’n ymarferol, gyda hwy. Gan amlaf byddant yn rhai digon syml lle na fydd angen ond ychydig o newidiadau neu addasiadau i weithdrefnau presennol. Efallai bydd angen datblygu ‘cynlluniau gwacáu mewn argyfwng personol’ (CGAPau) unigol ar gyfer pobl anabl sy’n defnyddio’r adeilad yn aml. Bydd angen iddynt fod yn hyderus ynghylch defnyddio unrhyw gynllun/CGAP sydd yn eu lle ar ôl ymgynghori â hwy.  Bydd angen i chi ystyried urddas personol wrth gynnal yr ymgynghoriad. Os yw aelodau’r cyhoedd yn defnyddio’ch adeilad yna efallai bydd angen i chi ddatblygu dewis o CGAPau safonol, y gellir eu darparu os ceir cais gan rywun anabl neu eraill ag anghenion arbennig.

Pa ganllawiau sydd ar gael?

Mae canllawiau ar ddileu'r rhwystrau i ddiwallu anghenion dyddiol pobl anabl wedi’u cynnwys yn BS 8300:2001 Design of buildings and their approaches to meet the needs of disabled people. Bydd y rhan fwyaf o’r wybodaeth hon hefyd o help i bobl anabl wrth wacáu adeilad.

      Cysylltiadau Defnyddiol

Tudalen Wedi Ei Diweddaru Ar 09/9/2013
SWFRS